.::. دانشکده برق وکامپیوتر .::.

معرفی رشته مهندسی پزشکی

معرفی رشته مهندسی پزشکی

تاریخ: 1395/06/04 - 16:16


مهندسی پزشکی کاربرد علوم مهندسی در حوزه پزشکی برای تشخیص و درمان بیماری ها است. حوزه مهندسی پزشکی به دنبال برطرف کردن نیازهای پزشکی در زمینه طراحی، ساخت و نگهداری تجهیزات و ابزارهای پزشکی برای کاربردهای پیشگیری، تشخیص و درمان بیماریها به کمک علوم مهندسی است.
مهندسی پزشکی یک تخصص بین رشته ای است که علاوه بر کاربردهای زیاد آن در تشخیص و درمان، ارتباط نزدیکی با بسیاری از علوم دیگر دارد. این امر باعث افزایش پیچیدگی و جذابیت حوزه مهندسی پزشکی شده است.
به طور کلی زمینه کار مهندس پزشکی در حوزه های زیر می باشد
: 

1-طراحي و ساخت

الف) طراحي و ساخت دستگاه‌هاي آزمايشگاهي و الكترونيكي و تجهيزات مربوط به آنها
ب) طراحي و ساخت بخش‌هاي مكانيكي و برقي سيستم‌‌هاي تصويرگر پزشكي
ج) طراحي و ساخت سيستم‌هاي اندازه‌گيري پزشكي و بيمارستاني
د) طرحي و ساخت قطعات و اندام مصنوعي بدن و موادي كه در طول تشخيص، درمان و معالجات بيماري‌ها به كار مي‌رود

2- تعمير و نگهداري و بهينه‌سازي

از ديگر زمينه‌هاي كاري مهندسي پزشكي ميتوان به تعمير، نصب، راه‌اندازي و نگهداري وسايل مورد نياز اشاره كرد كه واضح است كه اين نيروي مجرب بايد داراي اطلاعات كافي در مورد قطعات و جزييات كار آن وسايل يا دستگاه باشد كه در كنار اين موارد مسأله بهينه‌سازي يا تلفيق دستگاه‌ها و عملكرد آنها نيز مطرح است و دامنه كاربرد اين زمينه آنچنان وسيع است كه سالانه صدها مقاله در جهان در اين زمينه چاپ مي‌شود.

3-خريد و فروش تجهيزات پزشکي  

بدون شك صنعت تجهيزات پزشكي، يكي از سودآورترين صنايع جهان است و البته به دليل شرايط خاص كاربري و درگير بودن با مقوله سلامت انسان از حساسيت ويژه‌اي برخوردار است.

مهندسان پزشکی تخصص های مختلفی دارند که با توجه به آن وظایف و حوزه کاری آنها نیز متفاوت است. در ادامه به این تخصص ها اشاره می شود.

مهندس پزشکی با تخصص بیوالکتریک کار طراحی، تجهیز و نگهداری دستگاه های پزشکی و یا سفارش آنها از خارج از کشور را برعهده دارد. بیوالکتریکعلم استفاده از اصول الکتریکی ، مغناطیسی و الکترومغناطیسی در حوزه پزشکی است.مهندس پزشکی در این تخصص اطلاعات تخصصی مهندسی برق، مهندسی کامپیوتر، مهندسی فناوری اطلاعات و پزشکی را دارد و در کار خود به کار می گیرد. مهندس پزشکی با تخصص بیوالکتریک در حوزه های پردازش علائم حیاتی، پردازش تصاوير پزشكي و تصويربرداري، پردازش صوت وگفتار و طراحي سيستم هاي گفتار درماني، مدلسازي سيستم هاي بيولوژيک، طراحي بخش هاي الکترونيکي و کنترل اعضاء و اندام مصنوعي ثبت سيگنال هاي حياتي و طراحي سيستم هاي مانيتورينگ بيمارستاني، طراحي و ساخت سيستم هاي درماني و آزمايشگاهي پزشکی، طراحی بانکهای اطلاعاتی پزشکی، طراحی سیستم های مورد نیاز در مانیتورینگ و یا جراحی بیمار از راه دور و ایجاد شبکه های تبادل اطلاعاتی بین مراکز آموزشی-درمانی و بیمارستانهای کشور جهت کنترل بیماریهای مسری ، انتقال بیماران و... فعالیت می کند.

مهندس پزشکی با تخصص بیو مکانیک در حوزه علم مکانیک و استفاده از آن در حوزه پزشکی و علوم زیستی دانش و تبحر کافی را دارد. این تخصص مهندس پزشکی از قوانین دینامیک جامدات برای تحلیل های حرکتی، دینامیک سیالات برای ارزیابی جریان های درون محیطهای زیستی، ترمودینامیک و انتقال حرارت برای تحلیل رفتارهای سلولی و انتقال مواد و جرم بین موجود زنده و محیط و رباتیک برای خلق وسایل تشخیصی و درمانی جدید استفاده می کند. به طور کلی این مهندس پزشکی مفاهیم مکانیکی را در زمینه های پزشکی به کار می برد. به عنوان مثال در ساخت‌ دست‌ یا پای‌ سیبرنتیکی‌ و قلب‌ مصنوعی‌ باید یک‌ متخصص‌ بیومکانیک‌ در مورد نحوه‌ حرکت‌ اندام‌های‌ یاد شده‌ نظر بدهد. همچنین‌ در زمینه‌ سازگاری‌ محیط‌ صنعتی‌ و غیرصنعتی‌ با بدن‌ انسان‌ علم‌ بیومکانیک‌ نقش‌ مهمی‌ را ایفا می‌کند.


مهندس پزشکی با تخصص بیومواد با تهيه‌ مواد گوناگون مصنوعي (از قبیل‌ پلیمرها، سرامیک‌ها، کامپوزیت‌ها و مواد فلزی) و طبيعي، طراحي روش‌هاي ساخت و قالب‌گيري نهايي ماده و در نهايت اصلاح مواد براي كاربرد اختصاصي در پزشكي سر و کار دارد. برخی از کاربردهای این  مواد در بدن عبارتند از:

 مهندس پزشکی گرایش بیومواد باید درك و فهم درستی از شيمي و فيزيك مواد و محيط بيولوژيك بدن داشته باشد. مهندس پزشکی با گرایش بیوموادبا کمک اطلاعات و تخصص خود، نقش مهمی در حل مشکلاتی از این قبیل دارد: جايگزيني و تعويض اعضاء و اندام‌هايي از بدن كه بر اثر بيماري يا آسيب، كاربري خود را از دست داده‌اند و به کمک تخصص بیومواد می توان جراحت يا بيماري اعضاء مذكور التيام داد، كاربري و عمل آنها را اصلاح و ناهنجاري يا وضعيت غير طبيعي آنها را تصحيح کرد

وظایف مهندس پزشکی

به طور کلی وظایف اصلی مهندس پزشکی را می توان در موارد زیر خلاصه کرد:

 مهارت و توانمندی های مورد نیاز مهندس پزشکی

داشتن مهارت و تخصص از مهم ترین عوامل موفقیت شغلی محسوب می شود. امروزه تعداد فارغ التحصیلان دانشگاهی افزایش زیادی یافته ولی تعداد افرادی که در حوزه تخصصی خود مهارت و تخصص خوبی داشته باشند، بسیار کم است. به عبارتی حتی در شرایط فعلی بازارکار نامناسب کشور، مهندس پزشکی که با علاقه وارد این حوزه شده و مهارت و تخصص خوب و مناسبی کسب کرده است، به راحتی می تواند موقعیت های شغلی بسیار مناسب همراه با درآمدی عالی را پیدا کند

برخی از مهارت ها و توانمندی های کلی لازم برای یک مهندس پزشکی عبارتند از:

آینده شغلی، بازارکار و فرصت های استخدامی مهندس پزشکی

 

از آنجا که قیمت تجهیزات و دستگاه های پزشکی معمولا بسیار بالا است، بحث نحوه صحیح استفاده و نگهداری از آنها برای پزشکان و مراکز مختلفی مانند بیمارستان ها بسیار مهم می باشد. بنابراین مهندسان پزشکی ،که برای رفع این نیاز حضورشان ضروری است، می توانند جذب مراکز درمانی و بیمارستان ها شوند.

بسیاری از ابزار، تجهیزات و دستگاه های پزشکی از کشورهای دیگر به ایران وارد می شوند. در گذشته این پزشکان بودند که کارهای مربوط به سفارش دهی و امور فنی آنها را انجام می دادند که به دلیل نداشتن تخصص کافی و دانش فنی لازم، مشکلات مختلفی به وجود می آمد. به همین دلیل امروزه شرکت های وارد کننده و همچنین صادرکننده این تجهیزات، از مهندسان پزشکی که دانش و تخصص لازم و مرتبط را دارند، استفاده می کنند. شاید بتوان گفت بخش عمده ای از فارغ التحصیلان مهندسی پزشکی جذب این شرکت ها می شوند.

همچنین مهندس پزشکی که تجربه و سرمایه کافی داشته باشد، می تواند به طور مستقل شرکت وارد کننده تجهیزات پزشکی راه اندازی کرده و حتی نمایندگی شرکت های خارجی را بگیرد.
به طور کلی از آنجایی که در حال حاضر حدود 80درصد صنعت پزشکی کشور ما را تجارت نجهیزات پزشکی تشکیل می دهد، اکثر فارغ التحصیلان مهندسی پزشکی جذب حوزه خرید و فروش تجهیزات پزشکی می شوند.

به دلیل جدید بودن حوزه مهندسی پزشکی زمینه های تحقیقاتی و پژوهشی مناسبی در کشور وجود دارد که مهندسان پزشکی، به خصوص آنهایی که در رده های عالی تحصیل کرده اند، می توانند جذب مراکز تحقیقاتی و پژوهشکده ها شوند.

شرکت ها یا کارخانجات تولید کننده انواع وسایل، تجهیزات و دستگاه های پزشکی از دیگر مکان هایی است که بسیاری از مهندسان پزشکی جذب آنها می شوند.

همچنین در صورت داشتن علاقه به آموزش و مدارک تحصیلی لازم، فارغ التحصیلانمهندسی پزشکی می توانند در دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی به آموزش و تدریس و پژوهش بپردازند.

شغل مهندسی پزشکی در بیشتر کشورهای دنیا هم از بازارکار خوبی برخوردار است. ارتباط بسیار نزدیک مهندسی پزشکی با حوزه پزشکی و سلامت انسان ها، موجب وجود نیاز همیشگی و مداوم به این شغل شده است. در سال های اخیر در رتبه بندی های مختلف معمولا این شغل جزء بهترین مشاغل ( از لحاظ درآمدی، آینده شغلی، پیشرفت شغلی و ...) قرار داشته است.